WIP to wartość produktów i usług w trakcie wytworzenia. Błędy w wycenie WIP mają bezpośredni wpływ na wynik finansowy — zawyżony WIP zawyża zysk, zaniżony go zaniża. Audytor weryfikuje WIP szczegółowo: kwalifikację kosztów, metodę alokacji kosztów stałych, stopień zaawansowania przy kontraktach oraz test na utratę wartości (NRV). Najczęstsze błędy to: nieprawidłowa alokacja kosztów stałych, brak odpisu do NRV, oraz niespójna metoda stopnia zaawansowania.
Czy dotyczy Twojej firmy
Ten artykuł dotyczy Cię jeśli prowadzisz działalność produkcyjną z cyklem produkcyjnym dłuższym niż kilka dni, realizujesz kontrakty długoterminowe (budowlane, IT, inżynieryjne), lub Twoja firma ma istotne saldo WIP na koniec roku.
Co wchodzi w koszt WIP — zasady
Koszt wytworzenia produktu w toku obejmuje trzy składniki:
- Materiały bezpośrednie — surowce i materiały identyfikowalne z danym wyrobem
- Robocizna bezpośrednia — wynagrodzenia pracowników produkcyjnych z narzutami
- Uzasadniona część kosztów pośrednich produkcji — koszty stałe (amortyzacja maszyn, utrzymanie hali) i zmienne (energia produkcyjna) alokowane na produkty
Koszty ogólnego zarządu, sprzedaży i dystrybucji nie wchodzą do kosztu wytworzenia.
4 błędy które audytor znajdzie w pierwszym tygodniu
Błąd 1 — Alokacja kosztów stałych na podstawie rzeczywistej produkcji
Firma alokuje koszty stałe (np. amortyzacja linii produkcyjnej) na wyroby w oparciu o rzeczywistą liczbę wyprodukowanych jednostek, nie normalną zdolność. Przy niskiej produkcji — WIP jest zawyżony o koszty nieefektywności. Przy MSSF i UoR jest to błąd.
Przykład: OEM oświetleniowy, linia produkcyjna z normalną zdolnością 10 000 szt./miesiąc. W marcu 2020 (COVID) produkuje 3 000 szt. Alokuje 100% stałych kosztów linii na 3 000 szt. — koszt jednostkowy jest trzykrotnie zawyżony. Prawidłowo: alokacja na 10 000 szt. (normalna zdolność), reszta kosztów stałych — koszt okresu.
Błąd 2 — Brak testu NRV (netto wartość możliwa do uzyskania)
WIP wycenia się według kosztu wytworzenia lub NRV — w zależności od tego, co jest niższe. Jeśli cena sprzedaży produktu gotowego spadła poniżej kosztu wytworzenia (np. presja cenowa, obsolescencja), WIP należy odpis. Brak tego testu to częsty błąd.
Błąd 3 — Niespójna metoda stopnia zaawansowania przy kontraktach
Przy kontraktach długoterminowych (MSSF 15, dawniej MSR 11) przychód rozpoznaje się metodą stopnia zaawansowania. Metoda musi być: uzasadniona charakterem kontraktu (metoda nakładów lub wyników), stosowana konsekwentnie, oraz udokumentowana. Audytor weryfikuje, czy ta sama metoda jest stosowana dla podobnych kontraktów i czy jest poparta dowodami.
Błąd 4 — Nieujęte straty na kontraktach
Jeśli szacowany całkowity koszt kontraktu przekracza szacowany całkowity przychód — strata na kontrakcie musi być ujęta w całości natychmiast (rezerwa na straty). Firmy często odkładają to rozpoznanie na moment gdy strata jest "pewna". To błąd — przewidywana strata jest wystarczającą przesłanką.
Kontrakty długoterminowe — MSSF 15 w pigułce
Przy kontraktach długoterminowych (budowlanych, IT, inżynieryjnych) kluczowe pytanie brzmi: kiedy transfer kontroli przechodzi na klienta — w momencie lub w czasie?
- Jeśli klient kontroluje zasób w trakcie wytwarzania (np. buduje na swojej działce) — przychód rozpoznawany w czasie, metoda stopnia zaawansowania
- Jeśli produkt nie ma alternatywnego zastosowania i firma ma prawo do zapłaty za dotychczasowe wykonanie — przychód w czasie
- W pozostałych przypadkach — przychód przy przeniesieniu kontroli (dostawa)
Najczęstsze pytania
Chcesz omówić wpływ tego tematu na Twoją spółkę?
Umów krótką konsultację z biegłym rewidentem i sprawdź, jakie ryzyka lub działania mogą dotyczyć Twojej sytuacji.
Czytaj dalej
Powiązane usługi JMFC
